{"id":3125398,"date":"2022-11-01T02:10:00","date_gmt":"2022-11-01T06:10:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.friendsjournal.org\/mzaliwa-wa-upande-mbaya-wa-haki\/"},"modified":"2025-10-12T05:53:20","modified_gmt":"2025-10-12T09:53:20","slug":"mzaliwa-wa-upande-mbaya-wa-haki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.friendsjournal.org\/sw\/mzaliwa-wa-upande-mbaya-wa-haki\/","title":{"rendered":"Mzaliwa wa Upande Mbaya wa Haki"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"has-drop-cap wp-block-paragraph\">Katikati ya dhoruba za theluji katika msimu wa baridi wa 1832-33, Dan Crispin alimtembelea dada yake Sarah huko Waynesville, Ohio. Alimjulisha kuwa mama mkwe wake alikuja kukaa na akina Ferguson kwa sababu mumewe hakuwa na uwezo wa kumtunza mke wake. <\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8221;Kwa nini baba yake anambebesha mzigo Mary Crispin?&#8221; Alisema Dan kumwambia Sarah. &#8221;Je, hakuna binti huko Chillicothe?&#8221; <\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cMary Crispin anafurahi kuwa na kampuni ya mama yake. Natamani ningekuwa na mama yetu atunze badala ya kuuzwa kwa mtu anayejua wapi. Ili kusaidia, mimi hutumia siku tatu kwa juma katika nyumba ya wakwe zangu: Mary Crispin huendeleza biashara yake ya ushonaji; sisi sote tunamtunza mama yake; na mimi hutumika kama mwanafunzi fulani.\u201d<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8221;Wewe ni zaidi ya mwanafunzi. Natamani ujiheshimu kwa fundi stadi uliyenaye.&#8221;  <\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8221;Ni kawaida kwa wanafunzi wa kweli kufanya kazi kutoka miaka minne hadi kumi kujifunza ufundi wao.&#8221;<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8221;Hilo lilinivutia kila mara kama aina ya utumwa. Kazi ya bure kwa kubadilishana kidogo au chochote. Baada ya kuwa karibu na Mary Crispin miaka hii yote, una uzoefu. Ikiwa ungetaka, ungeweza kunifanya muungwana aliyevalia kali zaidi huko Cincinnati.&#8221;<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8221;Kujipendekeza kwako kunahusiana zaidi na kuboresha hali yako kuliko kuheshimu ufundi wangu!&#8221; Alisema Sarah huku akicheka.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cKumnukuu dada yangu mdogo, \u2018kusaidia . . .\u2019\u201d alisema huku akicheka, kisha akajitolea kumtembelea Mary Crispin, aliyekuwa amemchukua pamoja na Sarah na ndugu yao (ambaye alikuwa ameuawa tangu wakati huo) miaka sita iliyopita walipokuwa wakikimbia utumwa. Akikabiliwa na hitaji la jina la ukoo, bila kushauriana, Dan alichagua jina lake la kuzaliwa: Crispin. <\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8221;Unaonekana kuwa mwembamba na mwenye moyo mkunjufu,&#8221; Dan alisema, akimbusu fupi kwenye paji la uso wake.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Alisema, &#8221;Ningeweza kusema vivyo hivyo, Dan. Pantry ina keki ya mlozi.&#8221;<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8221;Je, mimi ni muwazi?&#8221; Hakujisumbua kujibu. <\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dan alitarajia mama wa Mary Crispin mwenye umri wa miaka 70 kuwa kitandani. Badala yake, alikuwa kwenye kiti cha kutikisa huku miguu yake ikiwa imefunikwa na kitambaa kizito. Mwanamke aliyevalia mavazi ya kijivu, shela nyeupe, na boneti alionekana kusinzia. Alianza kunyata mbele yake, lakini alifumbua macho yake na kusema, &#8221;Lazima wewe ni kaka wa yule msichana mwenye urafiki, ambaye anasema yeye ni mjukuu wangu. Ningedhani hiyo inakufanya kuwa mjukuu wangu.&#8221;   <\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dan alielekeza hatua zake na kutafuta jibu sahihi. &#8221;Swali, kijana,&#8221; alisema, akitafuta jibu. <\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8221;Ndiyo, bibi, mimi ni kaka ya Sarah, Dan. Na jina lako ni?&#8221;<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8221;Unazungumza wazi na binti yangu lakini unanitendea kama mgeni,&#8221; alisema, tabasamu kwenye uso wake uliokunjamana. Kutokana na minyumbuliko ya sauti yake, Dan aliwazia kwamba hapo awali kunaweza kuwa na kufumba na kufumbua machoni mwa sasa yenye hasira. &#8221;Mimi ni mama yake Mary Crispin, Ann Chubb Crispin. Tafadhali pata keki yako, na ninaweza kukusumbua kwa kikombe kipya cha kahawa?&#8221;  <\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dan alimtazama Mary Crispin kwa matumaini, ambaye alisema, &#8221;Mama alikuambia. Kama singekuwa nimebanwa sana na kazi yangu, ningetengeneza kikombe &#8216;safi&#8217; saa moja iliyopita.&#8221; Akitikisa kichwa, alitabasamu mama yake na kuendelea kushona. <\/p>\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-large is-resized\"><a href=\"https:\/\/www.friendsjournal.org\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/Wilson_1.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.friendsjournal.org\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/Wilson_1-671x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-3062406\" width=\"503\" height=\"768\" srcset=\"https:\/\/www.friendsjournal.org\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/Wilson_1-671x1024.jpg 671w, https:\/\/www.friendsjournal.org\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/Wilson_1-197x300.jpg 197w, https:\/\/www.friendsjournal.org\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/Wilson_1-768x1172.jpg 768w, https:\/\/www.friendsjournal.org\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/Wilson_1-1007x1536.jpg 1007w, https:\/\/www.friendsjournal.org\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/Wilson_1-600x915.jpg 600w, https:\/\/www.friendsjournal.org\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/Wilson_1.jpg 1180w\" sizes=\"auto, (max-width: 503px) 100vw, 503px\" \/><\/a><\/figure>\n\n<p class=\"has-text-align-center wp-block-paragraph\">Nancy Marstaller, <em>Kukata tamaa na Matumaini<\/em> , kuchora penseli ya rangi. Nancy ni mshiriki wa Mkutano wa Durham (Maine). <\/p>\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dan alijitahidi sana kuandaa pombe. Alileta kahawa ya Ann Chubb kabla ya kurudi kukata keki yake. &#8221;Huna busu kwa mwanamke mzee?&#8221; Alisema. &#8221;Kwa kumjua dada yako, nilitarajia hisani zaidi kutoka kwako.&#8221;   <\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Awkwardly akainama na kumbusu boneti yake na kuondoka kwa dessert. Kwa mkono unaotetemeka kidogo, aliondoa uchungu kidogo, akiondoa ganda la yai kutoka kinywani mwake na kulisugua kwenye kitambaa kilichopambwa vizuri. <\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8221;Sarah anasoma,&#8221; Ann Chubb alisema. &#8221;Nadhani wewe pia unayo kituo.&#8221; <\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8221;Ninafanya,&#8221; Dan alisema.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cTafadhali niletee Biblia hiyo kubwa ya familia niliyoleta kutoka Chillicothe na unisomee kutoka katika Zaburi.\u201d<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Alipapasa kwa sekunde chache katika Agano Jipya kisha akapata fahirisi. Hakuna mwanamke aliyetoa maoni juu ya uzembe wake. Ann Chubb aliomba kwa upande wake Zaburi 13, 91, na 139. Dan alisoma vizuri sana hivi kwamba ni wachache wangeweza kutambua kwamba alikuwa akijulishwa maandishi hayo.   <\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8221;Je, ulizungumza na hali yako?&#8221; Alimuuliza.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8221;Niliipenda ya kumi na tatu.&#8221;<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8221;Ile ya tisini na moja ilikuwa ya kurejea tena na ile mia moja thelathini na tisa ilinipa zawadi.&#8221;<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Alisubiri bila mafanikio kwa Dan atoe maoni yake, kisha akasema, &#8221;Zamu moja nzuri inastahili nyingine. Macho yangu yananitoka; akili yangu haioni. Je, unaweza kusikiliza vizuri vile unavyoweza kusoma?&#8221;<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8221;Ndiyo, bibi,&#8221; Dan alisema.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8221;Jitayarishe kusikia muujiza.&#8221;<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cMuujiza?\u201d<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Muujiza ambao umekuwa safari ya maisha yangu. Mume wangu, Jacob Crispin, alipokuja hapa, wanaume hao walikagua ardhi ambayo serikali ilitoa, kila mmoja akiwa amebeba kulungu na nyama ya dubu, blanketi, bunduki, tomahawk, na kisu.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8221;Walipaswa kuogopa nini?&#8221; Alisema Dan. &#8221;Nimesikia ikisema kwamba hakuna Quaker aliyewahi kuuawa na Wahindi.&#8221; <\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8221;Sio kwangu!&#8221; Alisema Mary Crispin akitazama juu. &#8221;Tulikuwa wavamizi sana kama Presbyterian yeyote au asiye mwamini.&#8221; <\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8221;Anasema kweli,&#8221; Ann Chubb alisema. \u201cSisi Wa Quaker tuna ushuhuda wa kuthibitisha kwamba sisi ni Marafiki kwa Wahindi.\u201d Bado, wana wa William Penn, binamu za familia ya mume wangu, waliwalaghai Lenape kwenye Walking Purchase; baadhi ya Waslocum katika mkutano wetu wa kila mwaka walipigana na Lenape kwa silaha, na baada ya mmoja wa vijana wao kujiunga katika jeuri dhidi ya Lenape, baadhi ya Slocum waliuawa katika sehemu ya juu ya Pennsylvania.\u201d <\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8221;Inaonekana kuna historia nyingi iliyofichwa,&#8221; Dan alisema.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8221;Historia, unasema,&#8221; Ann Chubb alisema. &#8221;Hadithi si hadithi zake zote. Zinazostahili kukumbukwa ni pamoja na hadithi zote za juu. Ni hadithi zetu. Slocum maarufu zaidi alikuwa mwanamke aliyetekwa nyara ambaye alikua chifu.&#8221; <\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8221;Mwanamke mkuu?&#8221;<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8221;Sarah alisema huko Fante-land huko Afrika, nyanya yako alikuwa chifu, ingawa walimwita Malkia Mama.&#8221;<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8221;Nimejirekebisha.&#8221;<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8221;Umeketi,&#8221; Ann Chubb alisema akicheka. Ilichukua sekunde chache kwa Dan kuelewa jinsi anavyocheza na maneno yake. <\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kicheko kiliisha, na Mary Crispin akasema, \u201cMwambie hadithi hiyo, Mama.\u201d<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8221;Daima inarudi kwenye unyonge huo,&#8221; Ann Chubb alisema. Yeye sighed. &#8221;Hadithi ambayo binti yangu mpendwa anarejelea ni wakati majirani wanaotoa ushahidi wa uwongo walipodai kwa watekaji watumwa, &#8216;Ann lazima awe mtu mbaya. Anawapenda hivyo.&#8217; Kwa sababu yao, na ngozi yangu iliyochujwa vizuri, nilitekwa nyara na watu ambao tayari walikuwa wameiba watoto watatu wa rangi nyeupe.  <\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cBaba aliwapata akiwa na wafuasi wazuri wa Quaker,\u201d akasema Mary Crispin.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8221;Jacob alirudi kwenye siku zake za ujinga,&#8221; Ann Chubb alisema.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cJe, unarejelea alipoacha Jumuiya ya Kidini na kujiunga na Jeshi la Bara?\u201d aliuliza Dan.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8221;Unajua hadithi hiyo?&#8221; Alisema Ann Chubb.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8221;Mwana wa Mary, Charles anajivunia jambo hilo mara mbili au tatu kwa mwaka,&#8221; Dan alisema akicheka.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8221;Sikupata kusumbuliwa sana na jinsi Jacob alivyowanyanyasa wezi wa watu kiasi kwamba nililazimishwa kufikiria, <em>nina furaha kutokuwa mmoja wao<\/em> .&#8221;<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8221;Je, hiyo ndiyo tafsiri yako ya dhambi?&#8221; aliuliza Dan.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8221;Ni afadhali kuwa mmoja wa wanaodhulumiwa kuliko mmoja wa wakandamizaji. Kwa kupinga kuibiwa, ilibidi nikiri kwamba nilizaliwa katika upande mbaya wa haki.&#8221;<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8221;Je, hukutambua ulipochukua ardhi ya Shawnee?&#8221;<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8221;Tuliondoka Burlington County, New Jersey, kwa sababu sikuthamini jinsi Lenape walivyofukuzwa kutoka katikati yetu, na mume wangu aliepukwa na watu fulani kwa ajili ya kupigana katika Vita vya Mapinduzi. Hatukuthubutu kwenda kusini katika eneo la watumwa au kaskazini hadi nchi baridi na ya gharama zaidi. Baada ya safari ndefu ya nchi kavu kupitia misitu mirefu na milima mirefu tulifika Paint Creek.&#8221;<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8221;Nilikuwa na umri wa miaka 15 na nimechoka,&#8221; Mary Crispin alisema, akiweka mtazamo wake. &#8221;Nilifurahi sana kuona ardhi tayari imesafishwa.&#8221; <\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8221;Ndio, lakini kwa Shawnee,&#8221; Dan alisema.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8221;Kwa njia ya Mzungu, walikuwa wameondoka,&#8221; Ann Chubb alisema, akirudisha sakafu. &#8221;Kama ningejua ubaya ambao tulikuwa sehemu yake, ningeamini ningepinga sehemu yetu ya wizi. Vijiji vichache tulivyoviona vilikuwa na mahindi, maharagwe na vibuyu mbalimbali. Je, umewahi kuonja cushaw?&#8221; <\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8221;Bila shaka ana, Mama,&#8221; Mary Crispin alisema. &#8221;Aliishi nami kwa miaka miwili, na mara nyingi hurudi.&#8221; <\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8221;Mume wangu na baadhi ya wanaume majirani walipakia kettles zao na vile kwenye pakiti na kwenda kusoma mazingira. Isipokuwa chumvi ambayo walibeba, waliishi ardhini. Siku hizo za mapema, kulikuwa na nyati na vile kulungu na dubu. Labda hujawahi kuona nchi yenye wanyama pori. Ninajuta kwamba nyati hakudumu kwa muda mrefu.&#8221;<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8221;Mapainia waliwaua pamoja na mbwa mwitu,&#8221; Mary Crispin alisema.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kulikuwa na ukimya wa muda mrefu kabla ya Ann Chubb kusema, &#8221;Nimesikia kwamba umekuwa urafiki na mjukuu wa mjukuu wa rafiki yangu mzuri Kaisari.&#8221;<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cNdiyo bibi.\u201d<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8221;Enyi watu wenye giza kama mlikuwa kwenye mpaka huu muda mrefu kabla familia yangu haijafika. Wa kwanza niliyemjua ni babu wa Kaisari, mtu mwema, anayependwa na Shawnees na Wazungu. Aliokoa mtoto aliyezama karibu na hapa, na ndiyo sababu waliita kijito kwa heshima yake. Kwa hivyo, Dan, ninapokuita msafiri. Nimesikia kuhusu kuongozwa na mwanamume mweusi huko Ohio unaitwa wewe kuwa kielelezo kwa wale wanaofuata kwa muda mrefu kanuni za chuki za watu Weusi ambazo zilipiga marufuku utumwa kwa kura moja tu na kujiandikisha hadi miaka 21, ambayo kama unavyojua ni karibu kama utumwa.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8221;Mama aliandaa ombi la kwanza la kubatilisha Kanuni za Nyeusi ambalo lilitumwa mnamo 1829 kwa bunge.&#8221;<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8221;Halikuwa wazo langu,&#8221; Ann Chubb alisema.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8221;Ilikuwa ni ya Roho Mtakatifu na utiifu wako.&#8221;<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ann Chubb alicheka na kunukuu Biblia, \u201cWewe unasema.\u201d Alimruhusu Dan kuhisi uzito wa matriaki kabla ya kusema, &#8221;Nimesikia ikisema unajua Kilatini. Nilikuja katika nchi hii nikiwa mtumishi maskini, asiyejituma. Sikujifunza lugha yoyote ya Kirumi kwenye mitaa ya London. Kiatu na &#8216;kuondoka nawe,&#8217; ilikuwa elimu yangu ya awali huko Uingereza, na &#8216;kulima mashamba yangu; kulisha nguruwe wangu; na kutekeleza miaka mitano yangu ya kwanza nilipokuwa New Jersey. lugha za majirani wa Shawnee ambao walijua zawadi ya heshima Walinitendea jinsi nilivyokuwa sasa, si vile nilivyokuwa zamani. <\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ann Chubb alikuwa karibu kuendelea, wakati Dan aliposema, \u201cSamahani, naomba tuwe na kimya kidogo ili niweze kuzingatia yote ambayo umesema?\u201d<\/p>\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-large is-resized\"><a href=\"https:\/\/www.friendsjournal.org\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/Wilson_2.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.friendsjournal.org\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/Wilson_2-672x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-3062407\" width=\"504\" height=\"768\" srcset=\"https:\/\/www.friendsjournal.org\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/Wilson_2-672x1024.jpg 672w, https:\/\/www.friendsjournal.org\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/Wilson_2-197x300.jpg 197w, https:\/\/www.friendsjournal.org\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/Wilson_2-768x1171.jpg 768w, https:\/\/www.friendsjournal.org\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/Wilson_2-1008x1536.jpg 1008w, https:\/\/www.friendsjournal.org\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/Wilson_2-600x914.jpg 600w, https:\/\/www.friendsjournal.org\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/Wilson_2.jpg 1181w\" sizes=\"auto, (max-width: 504px) 100vw, 504px\" \/><\/a><\/figure>\n\n<p class=\"has-text-align-center wp-block-paragraph\">Nancy Marstaller, <em>Kukua katika Nuru ya Roho<\/em> , kuchora penseli ya rangi.<\/p>\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kwa dakika chache, sauti tu ya sindano ya Mary Crispin ikipita kwenye kitambaa ilisikika. Dan akavunja ukimya. &#8221;Nilifika Ohio kama mkimbizi kwa kukimbia lakini nikakaribishwa na binti yako na mkwe wako na chini ya ulinzi wa Kaisari na mke wake, Monni.&#8221;  <\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8221;Nina hakika kwamba mwendo wa upendo kwa Waafrika unaweza kuponya nchi hii,&#8221; Ann Chubb alisema. Ni mzigo kwenye maisha yangu kwamba sitaishi kuuona.\u201d <\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cUsiwe na tamaa sana, Mama,\u201d Mary Crispin alisema.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8221;Nimeishi muda mrefu vya kutosha kuongea jambo langu, Binti. Hivi karibuni nitakuachia jukumu la kuhakikisha kuwa mjukuu huyu mpya na dada yake mwenye roho ya fadhili hawaondolewi kwenye ufuo huu kama marafiki wengine wangefanya. Sasa ninapolala, jisikie huru kuzungumza juu ya chochote kinachovutia zaidi vizazi vyako.&#8221;<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8221;Umeweka mpasuko katika akili ya mgeni wetu na unatarajia niishone vizuri!&#8221;<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8221;Hapana, Binti. Si mimi niliyeirarua kitambaa, na itakuchukua zaidi ya nyinyi wawili kukipaka viraka. Nakuomba tu ujaribu. Ukikataa mwito huo, hapatakuwa na haki.&#8221;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Familia inakumbuka hadithi zake na ukandamizaji wa ardhi iliyopotea na kuchukuliwa.<\/p>\n","protected":false},"author":5090,"featured_media":3089406,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[9822],"tags":[17147,10736,17144,17145],"fpb_issue_category":[10294],"class_list":["post-3125398","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-vipengele","tag-ann-chubb","tag-kazi","tag-mary-crispin","tag-misimbo-nyeusi","fpb_issue_category-fiction"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.7 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Mzaliwa wa Upande Mbaya wa Haki - Friends Journal<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.friendsjournal.org\/sw\/mzaliwa-wa-upande-mbaya-wa-haki\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"sw_KE\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Mzaliwa wa Upande Mbaya wa Haki\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Familia inakumbuka hadithi zake na ukandamizaji wa ardhi iliyopotea na kuchukuliwa.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.friendsjournal.org\/sw\/mzaliwa-wa-upande-mbaya-wa-haki\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Friends Journal\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/friendsjournal\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2022-11-01T06:10:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-10-12T09:53:20+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.friendsjournal.org\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/Wilson_featured.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1400\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"725\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Friends Journal\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:title\" content=\"Mzaliwa wa Upande Mbaya wa Haki\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@friendsournal\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@friendsournal\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Friends Journal\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"8 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.friendsjournal.org\\\/sw\\\/mzaliwa-wa-upande-mbaya-wa-haki\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.friendsjournal.org\\\/sw\\\/mzaliwa-wa-upande-mbaya-wa-haki\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Friends Journal\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.friendsjournal.org\\\/sw\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/315ffb22a36ecbabdf5dbdc09d7d1eb7\"},\"headline\":\"Mzaliwa wa Upande Mbaya wa Haki\",\"datePublished\":\"2022-11-01T06:10:00+00:00\",\"dateModified\":\"2025-10-12T09:53:20+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.friendsjournal.org\\\/sw\\\/mzaliwa-wa-upande-mbaya-wa-haki\\\/\"},\"wordCount\":1672,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.friendsjournal.org\\\/sw\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.friendsjournal.org\\\/sw\\\/mzaliwa-wa-upande-mbaya-wa-haki\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.friendsjournal.org\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/10\\\/Wilson_featured.jpg\",\"keywords\":[\"Ann Chubb\",\"kazi\",\"Mary Crispin\",\"Misimbo Nyeusi\"],\"articleSection\":[\"Vipengele\"],\"inLanguage\":\"sw-KE\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.friendsjournal.org\\\/sw\\\/mzaliwa-wa-upande-mbaya-wa-haki\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.friendsjournal.org\\\/sw\\\/mzaliwa-wa-upande-mbaya-wa-haki\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.friendsjournal.org\\\/sw\\\/mzaliwa-wa-upande-mbaya-wa-haki\\\/\",\"name\":\"Mzaliwa wa Upande Mbaya wa Haki - Friends Journal\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.friendsjournal.org\\\/sw\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.friendsjournal.org\\\/sw\\\/mzaliwa-wa-upande-mbaya-wa-haki\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.friendsjournal.org\\\/sw\\\/mzaliwa-wa-upande-mbaya-wa-haki\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.friendsjournal.org\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/10\\\/Wilson_featured.jpg\",\"datePublished\":\"2022-11-01T06:10:00+00:00\",\"dateModified\":\"2025-10-12T09:53:20+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.friendsjournal.org\\\/sw\\\/mzaliwa-wa-upande-mbaya-wa-haki\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"sw-KE\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.friendsjournal.org\\\/sw\\\/mzaliwa-wa-upande-mbaya-wa-haki\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"sw-KE\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.friendsjournal.org\\\/sw\\\/mzaliwa-wa-upande-mbaya-wa-haki\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.friendsjournal.org\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/10\\\/Wilson_featured.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.friendsjournal.org\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/10\\\/Wilson_featured.jpg\",\"width\":1400,\"height\":725},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.friendsjournal.org\\\/sw\\\/mzaliwa-wa-upande-mbaya-wa-haki\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.friendsjournal.org\\\/sw\\\/nyumbani\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Mzaliwa wa Upande Mbaya wa Haki\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.friendsjournal.org\\\/sw\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.friendsjournal.org\\\/sw\\\/\",\"name\":\"Friends Journal\",\"description\":\"Kuwasiliana na uzoefu wa Quaker ili kuunganisha na kuimarisha maisha ya kiroho\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.friendsjournal.org\\\/sw\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.friendsjournal.org\\\/sw\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"sw-KE\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.friendsjournal.org\\\/sw\\\/#organization\",\"name\":\"Friends Journal\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.friendsjournal.org\\\/sw\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"sw-KE\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.friendsjournal.org\\\/sw\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.friendsjournal.org\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/08\\\/fj-logo-white.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.friendsjournal.org\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/08\\\/fj-logo-white.png\",\"width\":617,\"height\":74,\"caption\":\"Friends Journal\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.friendsjournal.org\\\/sw\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/friendsjournal\\\/\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/friendsournal\",\"https:\\\/\\\/instagram.com\\\/friendsjournal\",\"https:\\\/\\\/www.linkedin.com\\\/company\\\/3154709\",\"https:\\\/\\\/www.youtube.com\\\/user\\\/friendsjournal\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.friendsjournal.org\\\/sw\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/315ffb22a36ecbabdf5dbdc09d7d1eb7\",\"name\":\"Friends Journal\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"sw-KE\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/d068a76f0e4cdb5e89a047c27adb947f34ce284fc0a7d0bf77b0eb450771ae46?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/d068a76f0e4cdb5e89a047c27adb947f34ce284fc0a7d0bf77b0eb450771ae46?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/d068a76f0e4cdb5e89a047c27adb947f34ce284fc0a7d0bf77b0eb450771ae46?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Friends Journal\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/www.friendsjournal.org\\\/sw\\\/author\\\/alla-podolsky\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Mzaliwa wa Upande Mbaya wa Haki - Friends Journal","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.friendsjournal.org\/sw\/mzaliwa-wa-upande-mbaya-wa-haki\/","og_locale":"sw_KE","og_type":"article","og_title":"Mzaliwa wa Upande Mbaya wa Haki","og_description":"Familia inakumbuka hadithi zake na ukandamizaji wa ardhi iliyopotea na kuchukuliwa.","og_url":"https:\/\/www.friendsjournal.org\/sw\/mzaliwa-wa-upande-mbaya-wa-haki\/","og_site_name":"Friends Journal","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/friendsjournal\/","article_published_time":"2022-11-01T06:10:00+00:00","article_modified_time":"2025-10-12T09:53:20+00:00","og_image":[{"width":1400,"height":725,"url":"https:\/\/www.friendsjournal.org\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/Wilson_featured.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Friends Journal","twitter_card":"summary_large_image","twitter_title":"Mzaliwa wa Upande Mbaya wa Haki","twitter_creator":"@friendsournal","twitter_site":"@friendsournal","twitter_misc":{"Written by":"Friends Journal","Est. reading time":"8 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.friendsjournal.org\/sw\/mzaliwa-wa-upande-mbaya-wa-haki\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.friendsjournal.org\/sw\/mzaliwa-wa-upande-mbaya-wa-haki\/"},"author":{"name":"Friends Journal","@id":"https:\/\/www.friendsjournal.org\/sw\/#\/schema\/person\/315ffb22a36ecbabdf5dbdc09d7d1eb7"},"headline":"Mzaliwa wa Upande Mbaya wa Haki","datePublished":"2022-11-01T06:10:00+00:00","dateModified":"2025-10-12T09:53:20+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.friendsjournal.org\/sw\/mzaliwa-wa-upande-mbaya-wa-haki\/"},"wordCount":1672,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.friendsjournal.org\/sw\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.friendsjournal.org\/sw\/mzaliwa-wa-upande-mbaya-wa-haki\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.friendsjournal.org\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/Wilson_featured.jpg","keywords":["Ann Chubb","kazi","Mary Crispin","Misimbo Nyeusi"],"articleSection":["Vipengele"],"inLanguage":"sw-KE","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.friendsjournal.org\/sw\/mzaliwa-wa-upande-mbaya-wa-haki\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.friendsjournal.org\/sw\/mzaliwa-wa-upande-mbaya-wa-haki\/","url":"https:\/\/www.friendsjournal.org\/sw\/mzaliwa-wa-upande-mbaya-wa-haki\/","name":"Mzaliwa wa Upande Mbaya wa Haki - Friends Journal","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.friendsjournal.org\/sw\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.friendsjournal.org\/sw\/mzaliwa-wa-upande-mbaya-wa-haki\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.friendsjournal.org\/sw\/mzaliwa-wa-upande-mbaya-wa-haki\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.friendsjournal.org\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/Wilson_featured.jpg","datePublished":"2022-11-01T06:10:00+00:00","dateModified":"2025-10-12T09:53:20+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.friendsjournal.org\/sw\/mzaliwa-wa-upande-mbaya-wa-haki\/#breadcrumb"},"inLanguage":"sw-KE","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.friendsjournal.org\/sw\/mzaliwa-wa-upande-mbaya-wa-haki\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"sw-KE","@id":"https:\/\/www.friendsjournal.org\/sw\/mzaliwa-wa-upande-mbaya-wa-haki\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.friendsjournal.org\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/Wilson_featured.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.friendsjournal.org\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/Wilson_featured.jpg","width":1400,"height":725},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.friendsjournal.org\/sw\/mzaliwa-wa-upande-mbaya-wa-haki\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.friendsjournal.org\/sw\/nyumbani\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Mzaliwa wa Upande Mbaya wa Haki"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.friendsjournal.org\/sw\/#website","url":"https:\/\/www.friendsjournal.org\/sw\/","name":"Friends Journal","description":"Kuwasiliana na uzoefu wa Quaker ili kuunganisha na kuimarisha maisha ya kiroho","publisher":{"@id":"https:\/\/www.friendsjournal.org\/sw\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.friendsjournal.org\/sw\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"sw-KE"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.friendsjournal.org\/sw\/#organization","name":"Friends Journal","url":"https:\/\/www.friendsjournal.org\/sw\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"sw-KE","@id":"https:\/\/www.friendsjournal.org\/sw\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.friendsjournal.org\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/fj-logo-white.png","contentUrl":"https:\/\/www.friendsjournal.org\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/fj-logo-white.png","width":617,"height":74,"caption":"Friends Journal"},"image":{"@id":"https:\/\/www.friendsjournal.org\/sw\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/friendsjournal\/","https:\/\/x.com\/friendsournal","https:\/\/instagram.com\/friendsjournal","https:\/\/www.linkedin.com\/company\/3154709","https:\/\/www.youtube.com\/user\/friendsjournal"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.friendsjournal.org\/sw\/#\/schema\/person\/315ffb22a36ecbabdf5dbdc09d7d1eb7","name":"Friends Journal","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"sw-KE","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d068a76f0e4cdb5e89a047c27adb947f34ce284fc0a7d0bf77b0eb450771ae46?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d068a76f0e4cdb5e89a047c27adb947f34ce284fc0a7d0bf77b0eb450771ae46?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d068a76f0e4cdb5e89a047c27adb947f34ce284fc0a7d0bf77b0eb450771ae46?s=96&d=mm&r=g","caption":"Friends Journal"},"url":"https:\/\/www.friendsjournal.org\/sw\/author\/alla-podolsky\/"}]}},"distributor_meta":false,"distributor_terms":false,"distributor_media":false,"distributor_original_site_name":"Friends Journal","distributor_original_site_url":"https:\/\/www.friendsjournal.org\/sw\/","push-errors":false,"acf":{"author_name":"Dwight L. Wilson","bio":"<p>Dwight L. Wilson ndiye mwandishi wa mfululizo wa hadithi za uwongo za kihistoria ( <em>Esi Alikuwa Mama Yangu<\/em> ); mikusanyo ya hadithi fupi za uwongo za kihistoria ( <em>The Kidnapped<\/em> , <em>The Resistors<\/em> , and <em>The Re-Remembered<\/em> ); na vitabu viwili vya maendeleo ya kiroho ( <em>Zaburi za Kisasa Katika Kutafuta Amani na Haki<\/em> na <em>Zaburi za Kisasa za Faraja na Upinzani<\/em> ). Yeye ni katibu mkuu wa zamani wa Friends General Conference na baba wa wana wanne. <\/p>\n"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.friendsjournal.org\/sw\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3125398","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.friendsjournal.org\/sw\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.friendsjournal.org\/sw\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.friendsjournal.org\/sw\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5090"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.friendsjournal.org\/sw\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3125398"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.friendsjournal.org\/sw\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3125398\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3125401,"href":"https:\/\/www.friendsjournal.org\/sw\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3125398\/revisions\/3125401"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.friendsjournal.org\/sw\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3089406"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.friendsjournal.org\/sw\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3125398"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.friendsjournal.org\/sw\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3125398"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.friendsjournal.org\/sw\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3125398"},{"taxonomy":"fpb_issue_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.friendsjournal.org\/sw\/wp-json\/wp\/v2\/fpb_issue_category?post=3125398"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}